تپه تاریخی " ازگرد تپه " ولاغوز

از مکان های زیبای محله ولاغوز ، تپه های تاریخی در محدوده و اراضی آن می توان نام برد . نمونه یکی از این تپه ها ، ازگرد تپه یا علی تپه درکنار علی(هلی) چشمه می باشد . آب این چشمه متاسفانه در حال حاضر چندسالی خشک شده و محدوده این چشمه هم تقریبا" از بین رفته است . محدوده جغرافیایی ازگرد تپه (علی تپه ) تقریبا"در نزدیکی جاده شاه عباسی و در امتداد تپه باجگیران ( بازگیر تپه ) می باشد.

تصویری از ازگردتپه که در کتاب تاریخ و پیشینه اجتماعی کردکوی(سدن رستاق)نویسنده /آقای معطوفی به چاپ رسیده است .

ازگردتپه در محله ولاغوز در حدود 3 کیلومتری غرب شهرستان کردکوی و شمال جاده کردکوی به بندرگز و تقریبا در کنار جاده شاه عباسی واقع می باشد. این تپه تاریخی در سال1383 به شماره 11315 در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مرحوم دکتر شهواری و آقای جعفری در کتاب جغرافیای تاریخی کردکوی در صفحه 104 در خصوص تپه های باستانی شهرستان کردکوی می نویسند :

الف : علل پیدایش تپه ها

براساس یک پژوهش کوتاه حدود 800 تپه باستانی دراستان گلستان شناسایی شده که تعداد 39 تپه باستانی حداقل مربوط به شهرستان کردکوی (فعلی وتمیشه سابق ) می باشد. مهم ترین این تپه ها با قدمت سه هزار ساله(3000 ساله) و حتی 5000 ساله دارند و همانند شاه تپه روستای یساقی که حدود 3000 سال قدمت تاریخی دارد. این تپه ها دریک خط مسیر از استرآباد (گرگان امروزی) شروع به سوی غرب تاکرانه های دریای خزر تا دماوند ادامه دارند . فاصله این تپه ها 2 تا 5 کیلومترمتغیراست . درخصوص علل وپیدایش تپه ها نظریه های متفاوتی مطرح شده است.

1-چون این تپه ها درمسیر دیوارهای دفاعی قرار داشته اند، جهت حفاظت و حراست بوده و استفاده نظامی داشته اند ودائماًعده ای از قراولان نظامی روی آن به نگهبانی پرداختند.

2- تعدادی از این تپه ها برروی مراکز تمدنی(سکونت گاه) واقع بودند و احتمالاً اکروپل (ارگ) حاکم ، برروی آن قرارداشت . آثار بدست آمده از تورنگ تپه(گرگان) وشاه تپه (یساقی کردکوی) شاهدی بر این مدعاست.که بسیاری از اشیای سفالی (خاکستری و قرمز) توسط اهالی منطقه بدست آمده است

3-این تپه ها چون درمراکز دشت قرارداشتند در واقع مراکز راه یابی یا راه نشان و راهنمای مسافرین و تجار بوده و از مسافتهای دور نیز قابل رویت بوده اند.

4-مرکز پیام رسانی درمسافت های دور، بدین نحو که در واقع اضطراری از جمله زمان حمله دشمن را به این منطقه با روشن کردن آتش اطلاع رسانی میکردند. اگراین موضوع صحت داشته باشد. در دوران تاریخی عصرهخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان میتوانست دارای اهمیت باشد و به عنوان ارگ قلعه شهر از آنها استفاده می شده است.

5-دلیل دیگر اینکه هرکدام ازاین تپه ها می تواند محل سکونت شهر یا روستایی بوده باشدکه بعداً دراثر زلزله یاسیل یاعوامل انسانی مخروبه شده باشد. را مورد برسی قرار داداند. این تپه که بطورمتوسط 7 تا5 /7 متر ارتفاع داشت. موردکاوش به طریق گمانه زنی قرارگرفت که 8 گودال درآن حفرشد و به سه قسمت تقسیم گردیدکه درگودال 10 متری بوده تمامی این گودالها به خاک بکر رسیدند و درنتیجه آن شدکه درطبقه اول که بالاتر از همه قرار داشت شامل اشیای دوران اسلامی یافت شد.

در طبقه دوم به دوران پیش از تاریخ بود و اشیای پیش از تاریخی بیشتر در قبرها پیدا شد. قبرهایی یافت شد که بیشتر در زیرخا نه ها بود. ولی در خود خانه ها چیزی بدست نیامده قسمت مهم اشیاء پیدا شده را ظروف سفالین تشکیل می داد. در طبقه دوم قشرهای متمایزی وجود داشت. کاسه آبخوری نوک دار و کوزه های شکم دار به دست آمد. این ظروف شباهت زیادی به ظروف طبقه سوم تپه حصار دامغان دارد وپیداست همزمانی بین این تپه با تپه حصار دامغان وجود داشته.قدمت تاریخی این تپه را حدود 3000سال گمانه زنی کرده اند.

سایر تپه های شهرستان کردکوی تپه ای است که بسیار قدیمی که شمال روستای بالاجاده قرار دارد که قلعه مقدس (دین تپه) شهرت دارد. این تپه در جنوب روستای چهارده و پنج کیلومتری شرق کردکوی وا قع است که به وسعت تقریبی ده هکتار می باشد. اطراف قلعه ، خندقی عمیق به عرض تقریبی 5متر وجود دارد. به نظر می رسد که این قلعه در چهار دوره متفاوت محل سکونت بوده است وجود سفالینه های قرمز و خاکستری وکاسه های نوک دار و پیه سوز قرمز رنگ و آب خوری و ظروف پایه دار وخنجر های مفرغی و کاردهای برنزی در گورهای قبرستان که در ضلع شمالی قلعه وجود داشت به نظر می رسد که با تورنگ تپه (گرگان) یا همان تپه قرقاول و شاه تپه یساقی هم عصر باشند.

قبور نامنظم که در اطراف دین تپه بالاجاده مشاهده شده به نظر می رسد که تدفین مرده ها در جهت حرکت خورشید ارتباط داشته باشد. یعنی خورشید در هر قسمت آسمان بوده ، مرده را به همان سو دفن می کردند. به عبارتی زمان و ساعت تقریبی مدفون شده مشخص می شود که این نشانگر احترام به ایزد (خورشید) است . ممکن است این گونه گورها متعلق به موبدان و میربدان باشد و تبدیل به قلعه ای از خاک شده باشد...

6-در ناحیه گیلان تا مازندران و گرگان زمین های زراعی بسیار حاصلخیزی که از گذشته تاکنون وجود داشته اند که در هر منطقه به عناوین مختلف دست حاکمان تیول و سیور غال که ملاک بر روی یکی از تپه های بلند که محل استقرارش بوده.

7-یکی دیگر از دلایل پیدایش این تپه ها می توانست محل دفن اجساد حاکم ،اشراف و بزرگان بوده باشد.که کشف تعدادی جسد در سلطان تپه یساقی در حقیقت می تواند دلیلی بر این مدعا باشد.

8-کاربرد این تپه ها در دوره های تاریخی نیز می تواند از دلایل پیدایش و ساخت این تپه ها در دوران گذشته باشد.

شاه تپه (سلطان تپه ) یساقی کردکوی:

شاه تپه (سلطان تپه در فاصله 15 کیلومتری در شرق کردکوی در روستای یساقی واقع است ) این تپه در سال 1933 توسط یک هیئت باستان شناسی سوئدی که به سرپرستی (آقای آرن ) T.J.ARNEمدیریت می شد .برای کاوش این ناحیه به ایران آمدند و این ناحیه در ضلع جنوبی این تپه قلعه ای مثل انار تپه (تپه مزایش )MOZAYES در بالاجاده وجود دارد که به نظر می رسد . نقش قراول خانه و دیده بانی را برای قلعه مقدس داشته باشد؛ویا نرگس تپه در شمال بالاجاده در خطی راست با انار تپه نیز همین نقش را داشته است.سایرتپه های شهرستان کردکوی به طوراخص هنوزموردمطالعه جدی ازطرف سازمان میراث فرهنگی وگردشگری قرارنگرفته اندوتنهامطالعه موردی روی تپه درزی محله کردکوی درحوالی شمالی کردکوی قرارگرفته که پس ازبه آب رسیدن ازادامه مطالعه فعلاًصرف نظرشد.نگارنده دریک بررسی کوتاه درخصوص تپه های استان گلستان به این نتیجه رسیده که بیشترین تپه های باستانی نسبت به این شهرهای استان درمحدوده شهرکردکوی وحوالی تمیشه وروستاهای این شهرستان بوده است.

این موضوع دلایل شماره 2 این بحث را می رساند که نقاط بسیاری ازمنطقه شهرکردکوی سکونت گاه بوده که بعداً دراثرعوامل طبیعی وانسانی تمدن آنها ازبین رفته باشد وامروزه به صورت تپه ای هرچند با ارتفاع کم شاهد باشیم. پس ازدوره اسلام ازاین تپه ها دربسیاری موارد بصورت قلاع نظامی استفاده شده تامردم این منطقه بتوانند پایمردی ومقاومت هایی رادربرابرتهاجمات بیگانگان ازخودنشان دهند که ازاین است تپه هاکه به قراولخانه تبدیل شدپاسگاه سردروازه یاقصران درجنوب کردکوی وغرب بالاجاده بودکه این پاسگاه دیده بانی درضلع جنوبی راه ارتباطی شرق وغرب که مهمترین عامل پیشرفت منطقه محسوب می شده

قرارداشته این راه ارتباطی ازتمیشه به سردروازه،درجنوب کردکوی می رسید.